احمد سعيدي

بررسي انقلاب كپرنيكي كانت

سال پانزدهم، شماره دوم، پياپي 58، زمستان 1396

احمد سعیدی / استاديار مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني ره                                    ahmadsaeidi67@yahoo.com

سال انتشار: 
15
شماره مجله: 
58
شماره صفحه: 
123

دستاوردهاى نظريه حركت جوهرى نفس در حل برخى مشكلات عقلى و نقلى

فصل‏نامه‏اى علمى ـ پژوهشى در زمينه علوم فلسفى تابستان 1393

احمد سعيدى[1]

چكيده

با پذيرش حركت در جوهر و ذات نفس مى توان براى بسيارى از مشكلات عقلى و نقلى راه حل هاى دقيق تر يا آسان ترى يافت. نحوه حدوث نفس مجرد، كثرت نفوس مجرد، بقاى نفس پس از ترك بدن، و مرگ طبيعى تنها برخى از مواردى هستند كه با اين نگاه ويژه به نفس، تحليل و تبيين بهترى مى يابند. در اين مقاله كوشيده ايم برخى از نقاط ابهام در موارد مزبور را با بهره گيرى از تصريحات و تلويحات صدرالمتألهين برطرف سازيم و به اين ترتيب بخشى از دستاوردهاى آموزه حركت جوهرى نفس را در حوزه هاى عقلى و نقلى برجسته كنيم.

كليدواژه ها: حركت جوهرى، دستاوردهاى عقلى و نقلى، نفوس مجرد.



[1] استاديار گروه فلسفه مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمينى قدس‏سره.     ahmadsaeidi67@yahoo.com

دريافت: 19/9/92               پذيرش: 29/2/93

 

سال انتشار: 
11
شماره مجله: 
4
شماره صفحه: 
11

هستى عقلى نفس از منظر عقل و نقل

 

سال دهم، شماره دوم، زمستان 1391ـ 75ـ104

احمد سعيدى*

چكيده

درحالى كه بسيارى از آيات و رواياتْ حاكى از خلقت نفس پيش از بدن هستند، ملّاصدرا مانند اكثر فلاسفه مسلمان، حدوث نفس را پيش از بدن مخالف ادله عقلى، و مستلزم محذورات فراوانى دانسته، و آن را انكار كرده است؛ اما به دليل اهتمامى كه به نشان دادن تطابق عقل و نقل داشته و براى حفظ حرمت ظواهر، كوشيده با تصرف در دلالت و ظهور ادله، سطحى برتر از معناى آيات و روايات ارائه، و مشكل پيش آمده را برطرف كند. وى معتقد بود كه همه ادله حاكى از خلق روح پيش از بدن، درصدد بيان احوال نفس در عوالم برترند و نفس را به منزله كمالى از كمالات مبادى عاليه و موجودى در ضمن موجودات برتر توصيف مى كنند؛ يعنى ادله مزبور، ناظر به وجود عقلى نفس اند نه وجود نفسى آن. در اين مقاله، ضمن تبيين و تثبيت آموزه «هستى عقلى نفس»، پاره اى از اشكالات عقلى و نقلى به آن را پاسخ داده ايم.

 

كليدواژه ها: هستى عقلى، حدوث جسمانى، رابطه ذاتى، نفس، بدن، حكمت متعاليه.

سال انتشار: 
10
شماره مجله: 
38
شماره صفحه: 
75

تكامل برزخى در حكمت متعاليه و كتاب و سنت

سال نهم، شماره سوم، بهار 1391، 11ـ44

احمد سعيدى*

چكيده

بر اساس بسيارى از آموزه هاى شريعت مقدس اسلام، حركت جوهرى انسان پس از مرگ نيز ادامه دارد. ملّاصدرا نيز در پاره اى موارد چنان سخن گفته كه گويى حركت روح در عوالم غيرمادى را پذيرفته است. با اين وجود، وى غالبا ترك بدن را رهايى از تحول دانسته و مرگ را پايان حركت نفس اعلام كرده است. به هر حال، جدا از رأى نهايى و عقيده شخصى ملّاصدرا، از بسيارى عبارات و مبانى حكمت متعاليه مى توان استفاده كرد و تصويرى عقلى از تداوم حركت نفس پس از بدن ارائه داد. مقاله حاضر، تلاشى است براى تبيين خردپسند حركت مزبور در چارچوب مبانى حكمت صدرايى.

كليدواژه ها: تكامل، حركت، نفس، برزخ، حكمت متعاليه.

سال انتشار: 
9
شماره مجله: 
35
شماره صفحه: 
11

ارزيابي ادلّه و مباني نظريه حدوث نفس

سال ششم، شماره دوم، زمستان 1387، 11ـ42

احمد سعيدي[2]

غلام‏رضا فيّاضي[3]

چكيده

تاكنون، در باب حدوث يا قدمِ نفس، دست‏كم هفت نظريه مختلف را از قول دانشمندان گوناگون نقل كرده‏اند. امّا اكثر فلاسفه به ويژه فلاسفه مسلمان، به رغم اختلاف در نحوه حدوث نفس، درباره اصل «حدوث نفس و عدم تقدّم آن بر بدن» اتفاق‏نظر داشته‏اند. ابن‏سينا و پيروان او نفس را روحانية الحدوث و روحانية البقاء مي‏دانند؛ در حالي كه پيروان حكمت متعاليه نفس را در ابتداي پيدايشْ جسماني، و در ادامه زندگي روحاني دانسته‏اند.

از كلمات ابن‏سينا به ويژه در شفا، دست‏كم دو دليل براي نظريه «حدوث نفس همراه بدن و عدم تقدّم آن بر بدن» به دست مي‏آيد. ملّاصدرا نيز سه دليل از طرفداران «قدم نفس» را نقل و نقد مي‏كند و بيش از ده دليل را به نفع «حدوث نفس و عدم تقدّم آن بر بدن» مي‏آورد؛ وي پاره‏اي از آنها را مي‏پذيرد و انتقادات ديگران و ايرادات احتمالي را دفع مي‏نمايد. بي‏ترديد، بسياري از ادلّه نقلي، ظهور در «حدوث نفسْ پيش از بدن» دارند. در اين مقاله، با نقد ادلّه فلاسفه بر «حدوث نفسْ همراه يا پس از بدن»، تعارض ادعايي ميان عقل و ظاهر نقل را رفع كرده‏ايم.

 

كليدواژه‏ها: نفس، بدن، حدوث، قدم.

سال انتشار: 
6
شماره مجله: 
22
شماره صفحه: 
11

حركت و زمان در مجرّدات (بر اساس مبانى حكمت متعاليه)

سال هشتم، شماره دوم، زمستان 1389، 43ـ69

احمد سعيدى*

چكيده

تقريبا همه حكما در اينكه حركت و زمان از ويژگى‏هاى موجودات مادّى بوده و عالم تجرّد و موجودات مجرّد كاملاً منزّه و برتر از آنها هستند، اتفاق‏نظر دارند. اما مى‏توان با كمك مبانى حكمت متعاليه و دقت نظر در مفاهيم «مجرّد»، «مادّى»، «حركت»، و «زمان» ثابت كرد كه تنها مراتب عالى تجرّد فارغ از حركت و زمان‏اند و در مراتب نازل «تجرّد»، نه تنها دليل قاطعى بر استحاله «حركت» و «زمان» نيست، بلكه چه بسا با الهام از پاره‏اى از آموزه‏هاى نقلى، بتوان ادلّه‏اى هم بر امكان و وقوع «حركت» اقامه كرد.

كليدواژه‏ها: حركت، زمان، مادّى، جسمانى، مجرّد، صدرالمتألّهين.

سال انتشار: 
8
شماره مجله: 
30
شماره صفحه: 
43
محتوای تغذیه