تبیین و تحلیل تأویل انفسی منازل آخرت در مکتب حکمی صدرایی

سیدمحمدحسین میردامادي/ دکتری فلسفه اسلامی دانشگاه اصفهان    smhm751@yahoo.com
چکیده
یکی از کارکردهای تفکر تأویلی، بازگرداندن معارف دینی به وجوه حکمی آن است. در این مقاله محور بحث ما این است که منازل آخرت در آموزه‌های دینی دارای تأویل انفسی است و در مواردی این تأویل‌ها تحلیل شده است. در حقیقت تأویل گزاره‌های دینی اخروی همان تجلیات مسانخ وارد بر نفس و نیز ملکات نفس در حیات آخرتی است. نفس انسان دارای مراتب مختلف است که در هر مرتبه‌ای شهودی از خود دارد و منازل آخرت همان شهود نفس از مکتسبات خود در دار دنیاست. نفس در حرکت استکمالی خود به تدریج از پرده‌ها و حجاب‌هایش در شناخت خود کاسته می‌شود و به خودآگاهی‌اش افزوده می‌گردد، این خودآگاهی در هر مرتبه تجلیاتی را بر او ظاهر می‌کند که حاصل اعمال او در دنیاست. این مقاله درصدد تأویل منازل آخرت بر مراتب نفس است. از نتایج این پژوهش این است که معاد در واقع بازگشت به درونی‌ترین لایه خود که آثاری بیرونی دارد، است؛ نیز غایت حرکت نفس شهود عین‌الربط بودن خود و فنا در علت هستی بخش (خداوند) است. همچنین نفس مظهری برای اسماء جمال یا جلال الهی است.
کلیدواژه ها: نفس، منازل آخرت، تأویل، صدرا، مراتب نفس.