برهاني بودن ماهيت دانش‌هاي حكمت عملي

محمدعلي نوري / سطح چهار حوزه علميه قم    meshkat1009@gmail.com

چکيده

حکمت عملي به دنبال شناخت حقايق برآمده از اراده انسان که در مسير سعادت وي هستند و نيز عمل به اين حقايق است. اين حکمت در شمار دانش‌هاي برهاني جاي دارد چرا که فعل ارادي انسان که موضوع حکمت عملي است از حقايقي شمرده مي‌شود که سعادت يا شقاوت انسان را در پي دارد و بنابراين بررسي ويژگي‌ها و آثار آن با روش برهاني و يقيني انجام مي‌گيرد. باور حکماء به برهاني بودن ماهيت دانش‌هاي حکمت عملي نيز گواه اين دليل است. البته برخي از حکماء به برهاني بودن حکمت عملي تصريح نکرده‌اند، ولي با لحاظ اينکه آنان حکمت عملي را يک دانش فلسفي دانسته‌اند مي‌توان پذيرفت که در نگاه آنان حکمت عملي يک دانش برهاني است. در برابر اين ديدگاه، کساني مانند محقق اصفهاني بر اين باور هستند که گزاره‌هاي مطرح در حکمت عملي برهاني و يقيني نيستند و اين گزاره‌ها در شمار گزاره‌هاي مشهوري قرار دارند. اين سخن پذيرفتني نيست؛ زيرا نه از پشتوانه دليل متقن برخوردار است و نه با سخنان حکماء سازگار است.

کليد واژه‌ها: حکمت عملي، دانش برهاني، دانش فلسفي، حقايق وجودي عملي، سعادت، قضاياي يقيني.