بررسي انتقادي نظريه وحدت انگاري دوساحتي صدرايي با تكيه بر مفاد آيات و روايات

محمدتقي يوسفي / استاديار دانشگاه باقرالعلوم عليه السلام yosofi@bou.ac.ir

چکيده

بحث وحدت انگاري يا دو انگاري نفس و بدن مورد توجه انديشمندان بوده و هست؛ ملاصدرا با اينکه براي نفس دو ساحت قايل است ولي بر وحدت نفس و بدن تأکيد مي‌ورزد البته نه به اين معنا که دو جوهر مستقل با يکديگر متحد شوند بلکه نفس انساني يک موجود داراي مراتبي است که به لحاظ مرتبه نازله اش،  بدن و به لحاظ مراتب عاليه­اش نفس است؛ بر اين اساس نظريه ايشان را مي توان نظريه وحدت انگاري دو ساحتي ناميد. اين در حالي است که مفاد آيات و روايات را نمي توان آنگونه که مورد نظر ملاصدرا است با ديدگاه وي سازگار دانست؛  زيرا آيات دال بر آفرينش انسان از مبدئي مادي و به صورت تدريجي هرچند در نظر ابتدايي با نظريه وي سازگار است ولي اثبات دلالت آن بر اين معنا مشکل است در مقابل آيات و روايات فراواني وجود دارد که بر دوگانگي نفس و بدن صراحت دارند.

كليدواژه‌ها: نفس، بدن، روح، وحدت انگاري دو ساحتي، دوگانگي نفس و بدن