نقد و بررسي نظريه روش شناختي ابطال‌گرايي پوپر و كاركرد آن در علوم انساني

حميد امامي‌فر / دکتري فلسفه علوم اجتماعي مؤسسة آموزشي پژوهشي امام خميني ره          hamidemami95@yahoo.com 

چکيده:

ابطال‌پذيري از نگاه طرفداران آن، معيار معنا يا معيار صدق نيست؛ تنها معياري براي جدا کردن علم از غير علم و شبه‌علم است. پوپر در ديدگاه ابطال‌پذيري با طرح انديشه تقرب به صدق، با استقراگرايان در باور به عقلانيت و پيشرفت علمي همراه مي‌شود و خوش‌بيني فلسفه مدرن را به نقش علم در جامعه و تاريخ بشري حفظ مي‌کند؛ اما او مبنايي تجربي براي نظريه‌هاي علمي در نظر نمي‌گيرد و نظريه را حدسي موقت معرفي مي‌کند که براي رفع مشکلات نظريه‌هاي قبلي پيشنهاد شده است. وي کارکرد تجربه را منحصر در نقد و ابطال مي‌داند و تأکيد دارد که تجربه در اثبات يا تأييد يک نظريه دخيل نيست. وي نه‌تنها اين منطق را در علوم طبيعي جاري مي‌داند، بلکه همين روش و منطق را در نظريه‌پردازي در علوم اجتماعي هم جاري مي‌داند. در اين مقاله مباني معرفتي و نتايج ابطال‌گرايي پوپر در علوم طبيعي و اجتماعي را موردمطالعه و درنهايت موردبررسي قرارداده‌ايم.

كليدواژه‌ها: ابطا‌ل‌گرايي، پوپر، علوم انساني، علوم اجتماعي.