معنا و حقيقت فلسفي كلامي «صراط» از منظر علامه طباطبايي

سجاد ميرزائي / دکتراي مدرسي مباني نظري اسلام دانشگاه معارف قم       sajad.mosafer@yahoo.com

رضا حاجي ابراهيم / استاديار دانشگاه صنعتي اميرکبير      rezahajiebrahim@gmail.com

چکيده

چيستي «صراط» و خصوصيات آن از مسائل مهم الهيات و معارف ديني است. هر نوع تبيين و تفسيري از آن در مباحث کلامي و شبکة معارف دين تأثيرگذار است. در اين تحقيق "معنا و حقيقت صراط"، در سه حوزة تکوين، تشريع و جزا از منظر علامة طباطبايي بررسي شده است. نتيجه تحقيق اينکه ايشان در منظومه فکري و جهان بيني خويش به نظام­هاي چهارگانة؛ 1- علّي و معلولي؛ 2- حرکت؛ 3- مولويّت و عبوديّت و 4- ربوبي، پرداخته و در هر کدام تعريفي منطبق با همان نظام، براي صراط ارائه نموده­اند.

"صراط"، در حوزة تکوين، با نظر به دو نظامِ 1- علّي و معلولي؛ 2- حرکت در صورتي که حرکت غير ارادي باشد تبيين گرديده و در حوزة تشريع با نظر به سه نظام؛ 1- حرکت در قسم حرکت ارادي- ، 2- مولويت و عبوديّت؛ 3- ربوبيّت، تعريف شده است؛ در حوزة جزا، تعريفي معطوف به تعريف صراط تشريعي ارائه مي­گردد.

کليدواژه‌ها: صراط، تشريع، تکوين، ربوبيّت، علامه طباطبائي.